علیا المهدی و کاریکاتورهای ایرانی‌اش

کارل مارکس کتاب «هیجدهم برومر لویی بناپارت» را با این عبارت آغاز می‌کند: «هگل در جایی می‌نویسد که تمام حوادث و شخصیت‌های بزرگ تاریخ جهانی به اصطلاح دو بار ظهور می‌کنند ولی او فراموش کرد بیفزاید که بار اول به صورت تراژدی و بار دوم به صورت کمدی مسخره»(۱) شنیدن خبر انتشار عکس‌های برهنه‌ی چند مرد و زن ایرانی پس از علیا ماجده المهدی پیش از هر چیز دیگری این جمله‌ی مارکس را به خاطر تداعی می‌کند. کویا این روزها هر چیز اصیلی که در دنیا اتفاق می‌افتد در چرخشی وارونه شده و سر از ایران در می‌آورد فیدل کاسترو دهه‌ی شصت می‌شود محمود احمدی‌نژاد و اشغال وال‌استریت می‌شود تظاهرات سازمان‌یافته دولتی دهن‌گشادهای ساندیس‌خور و حرکت علیا ماجده تبدیل می‌شود به لخت و عور شدن و استریپ‌تیز چند زن و مرد ایرانی نه در تهران که در کشورهای اروپایی و آمریکایی!
در جستار قبلی از زاویه‌ی «آزادی بیان» و روی‌کردهای فمنیستی در مورد کاری که علیاء المهدی انجام داده است به اندازه‌ی کافی نوشتم و در اینجا نمی‌خواهم به تکرار آن بپردازم. این که کار علیا المهدی از نظر سیاسی به‌سود انقلاب مصر و بهار عربی است یا نه هم موضوع بحث نیست. مسئله این است که عمل علیا المهدی در بطن و متن یک جدال تاریخی صورت گرفته است.
مردمی سال‌ها تحت حکومت «دیکتاتوری سکولار» بوده‌اند و اکنون انقلاب کرده‌اند انقلاب آنان به‌طور مشخص دیکتاتوری را هدف قرار داده است اما گروهی هراس دارند چیزی که این میان قربانی شود نه دیکتاتوری که سکولاریسم باشد و مصر پس از سپری کردن بهاری که در آن است به خزانی و زمستان ناگهانی تبدیل شود و دیکتاتوری از نوع خشن‌تر برقرار شود. از سوی دیگر سرکوب اسلام‌گرها در دیکتاتوری مبارک موجب تقویت آنان شده و برای‌شان حقانیت به همراه آورده است و چون هیچ سنخیتی ظاهری با غرب ندارند و مبارک دست‌نشانده‌ی آمریکا محسوب می‌شد نفرت از مبارک در محبوبیت اسلام‌گریان افراطی نمود پیدا می‌کند. به هر حال موضوع این است که در مصر این جدال واقعی است و دو طرف یا چند طرف درگیر نیروهای خود را در میدان دارند و در چنین فضایی دختری بیست ساله عکس‌های برهنه‌ی خود را منتشر می‌کند تا از حق آزادی بیان خود دفاع کند و از مردم مصر و مردم جهان به‌خصوص مردم ساکن در کشورهای قدرت‌مند بخواهد از این حق او دفاع کنند و حق داشتن آزادی بیان او پشت درهای بسته‌ی مذاکرات قدرت‌های بزرگ حل و فصل نشود و آنان که ریکارانه با شعار آزادی و دموکراسی کشورها را اشغال می‌کنند اما حکومت‌ها و دولت‌های غیردموکراتیک برسرکار می‌آورند نتوانند همین بلا را سر مصر بیاورند.
به هر حال علیا ماجده المهدی درست فکر کند یا نادرست و حرکت او به سود انقلاب مصر باشد یا به زیان آن حرکتی حقیقی در دنیایی حقیقی است. او در مصر زنده‌گی می‌کند. نام‌اش مستعار نیست. مخفی نشده است. حتا خانه‌نشین هم نشده است. او به میدان التحریر می‌رود و در جنبش و حرکت مصر حضوری فعال دارد. حالا چند مرد و زن ایرانی هم شروع کرده‌اند به لخت شدن و عکس گرفتن و روی نت گذاشتن. آقایان هم پیش قدم بودند. اما طبیعتا این حرکت‌ها کمدی حرکت اصیل علیا ماجده است. اگر ارجاع به وب‌لاگ علیا ماجده در چند روز از مرز چهار میلیون گذشت و در سراسر جهان صدا کرد و کار به سی‌ان‌ان و خبرگزاری‌های بین‌المللی کشید حرکت بدل‌های ایرانی‌اش به زحمت چند هزار خواننده پیدا کرد و هیچ مقبولیت و بازتاب گسترده‌یی هم نداشت. دلیل آن مشخص است این حرکت‌ها مصنوعی و بسوده است. در پارک مخصوص لختی‌های لندن لخت شدن که کار مهمی نیست روزانه صدها زن و مرد دارند با آزادی کامل این کار را انجام می‌دهند. عکس برهنه در وب‌لاگ شخصی گذاشتن هم کار رایجی است و یا حداقل شاذ و نادره نیست. معلوم نیست این شوالیه‌های قهرمان به جنگ کدام آسیب‌های‌بادی می‌روند و برای که رجز می‌خوانند.
مبارزه و حرکت‌های اجتماعی تنها در بستر جنبش‌ها معنا پیدا می‌کنند و شکل‌های مضحک و جداافتاده هرگز بازتاب حقیقی پیدا نمی‌کنند و تنها در همان محدودی خُرد دوربری‌ها باقی می‌مانند.

نکته
تذکر این نکته ضروری است که تایید حرکت علیا المهدی به دلیل این که در درون مصر اتفاق افتاده است و سخن از شهامت و شجاعت او کردن به این معنا نیست که اگر دختری یا پسری اکنون در ایران دست به این کار بزند حرکت او شجاعانه و درست است. اکنون انجام این عمل در ایران به معنای خودکشی است و هیچ‌کس نمی‌تواند مجوز برای خودکشی کسی صادر کند. موضوع مهم این است که حرکت علیا المهدی حرکتی در بطن و متن یک انقلاب است و حرفی برای گفتن دارد اما این حرکت در حال حاضر چه در داخل ایران چه در خارج از آن فاقد هرگونه بار سیاسی و اجتماعی است.

پی‌نوشت:

عکس دخترانی که روسری از سر برداشته‌اند و زیر تابلویی که آنان را به حجاب می‌خواند به آن دهن‌کجی می‌کنند.
کار این دختران ایرانی هم‌سنگ کار علیا ماجده المهدی است هر چیز را باید در ظرف زمانی و مکانی خودش سنجید.

پانویس
۱) هجدهم برومر لؤيی بناپارت ترجمه‌ی محمد پورهرمزان
۲) در فیلمی که منتشر شده است علیا ماجده المهدی در میدان التحریر مورد ضرب و شتم قرار می‌گیرد. اما توسط گروهی مورد حفاظت قرار گرفته و از میدان خارج می‌شود.

جستارهای وابسته
* برهنه‌گی در یادداشت‌های زنی سرکش

پیوند به چند لخت‌شونده‌ی ایرانی
* زینب معمار نوبری معروف به زیبا ناوک در وب‌لاگ‌اش «زیبا ناوک» Ziba Nawak. عکس‌های برهنه زیبا ناوک در مناطق لختی های هامبورگ ۲۰۰۷ که به تازه‌گی منتشر شده‌اند.
* فیروزه بذرافکن در حمایت از علیا ماجده المهدی دختر مصری عکس نیمه برهنه‌ی خود را منتشر.
* آرش دکلان، متولد ۱۳۵۸، فارغ التحصیل فیزیک از علم و صنعت تهران و فلسفه علم از صنعتی شریف، دانشجوی رشته فیزیک در دانشگاه Pierre et Marie Curie پاریس.

پیوند به بیرون
* حريتى لا تقبل المساومة (آزادی سازش‌ناپذیر است)، وب‌لاگ كريم عامر دوست علیا
* مذكرات ثائرة، (یادداشت‌های زنی انقلابی) فن عاري (هنر عریان) علياء ماجدة المهدى
* Egyptian blogger Aliaa Elmahdy: Why I posed naked
* علیا ماجده المهدی در ویکی‌پدیای فارسی
* فیلم حمله به علیا المهدی در میدان التحریر